Palestijnse cultuur

Door: Jan Schnerr - Laatst aangepast op: 30 april 2020

Palestijnse cultuur1Met dank aan Margot Heijnsbroek, voor commentaar en suggesties

Inhoud

1 Cultuur en politiek; dynamiek versus stilstand
2 Palestijnse cultuur als deel van Arabische cultuur
3 70 jaar joodse staat: verdwijnen en behouden
4 Na 1948: catastrofe en vernieuwing
5 Politieke dimensie van cultuur
6 Volkscultuur
7 Palestijnse cultuur in brede zin
8 Hedendaagse Palestijnse cultuur


Op het moment van plaatsen van dit artikel (april 2020) is een nieuwe website in voorbereiding waarin de Palestijnse film centraal staat. In samenwerking met de makers van deze site ‘Cinema Palestine’, zal het Kenniscentrum een achtergrondartikel plaatsen over de culturele wortels van de Palestijnse film-’industrie’ en de politieke context waarin die is ontstaan en gegroeid. Ook zullen andere artikelen in het Kenniscentrum waar dat zinvol is, gekoppeld worden aan films op Cinema Palestine.


1. Cultuur en politiek; dynamiek versus stilstand

De politieke bovenbouw van de Palestijnse maatschappij is een dynamiek-vijandige structuur. ‘A disintegrated and defunct political field’, in de woorden van Jamil Hilal.2‘Palestinian Political Disintegration, Culture, and National Identity’. Jamil Hilal, 15/03/2016. https://al-shabaka.org/commentaries/palestinian-political-disintegration-culture-and-national-identity/ Hij beschrijft de versplintering van het Palestijnse volk over vele onderling moeilijk bereikbare gebieden binnen en buiten Israël. Dit volk leeft onder verschillende wettelijke regiems die binnen groot-Israël (dus inclusief de bezette gebieden), erop zijn gericht de nationale identiteit te doen verdwijnen. De politieke representatie van het Palestijnse volk als geheel buiten Israël is bijna non-existent: vertegenwoordigingen van de Palestijnse Autoriteit zonder uitstraling, zonder ‘verhaal’. In de bezette gebieden is deze Autoriteit geworden tot een garantie voor stilstand en status quo. In Israël zelf is de manoeuvreerruimte voor de Israëlische Palestijnen voor het in literaire of kunstzinnige vorm gieten van hun verhaal beperkt.3De ‘Joint List’ die de Israëlische Palestijnen recent een politiek gezicht geeft beperkt zich in beginsel tot belangenbehartiging van de ca. 1,9 miljoen Palestijnen daar en wordt door de regering min of meer als ‘vijfde colonne’ beschouwd.

Toch bloeit de Palestijnse cultuur, zo constateert Hilal en voedt ook het besef van een nationale identiteit: ‘there is considerable strength in the Palestinian national identity due in large part to the role of the cultural field in maintaining and enriching the Palestinian narrative’. Na de oorlog van 1948 bloeiden cultuuruitingen op zoals poëzie, literatuur, muziek en film. Figuren als Ghassan Kanafani, Mahmoud Darwish en andere schrijvers en dichters trokken de aandacht in de gehele Arabische wereld en hielden het besef van een nationale identiteit en een vitaal patriottisme in stand. Hilal en anderen willen en hopen dat de Palestijnse scheppingsdrang een stem geeft aan het ‘Palestijnse verhaal’.

Hilal komt tot de conclusie, ‘Since then, the cultural field has, especially at times of political crisis, offered more possibilities than the political sphere for Palestinians to come together in activities that transcend geopolitical boundaries in cultural forms and genres and all sorts of intellectual production. Literature, film music, and art continues to be produced (…)’. Hij besluit: ‘And we have a rich history of political activism and cultural creativity upon which to draw’. Dit artikel gaat over die culturele creativiteit.

2 Palestijnse cultuur als deel van Arabische cultuur

De Palestijnse cultuur maakt deel uit van de Arabische cultuurkring. Gemeenschappelijke basistaal, schrift, godsdienst en gemeenschappelijke historische ervaringen zorgen voor een sterke culturele binding over nationale grenzen heen. Vanuit de Palestijnen gezien is er veel gemeenschappelijks met Jordanië, Syrië, Libanon en Egypte, nog versterkt door de vluchtelingenpopulaties van na 1948. Palestijns nationalisme wordt door Israël onderdrukt en in het verlengde daarvan de culturele identiteit. Het Palestijnse volk is door de bezettingspolitiek geografisch gefragmenteerd. Terwijl miljoenen Palestijnen over de wereld verspreid wonen kunnen de vijf miljoen in de bezette gebieden vaak nauwelijks de dichtstbijzijnde steden of dorpen bereiken. De huidige Palestijnse cultuur is daarom een bijzondere mengeling van lokale tradities, verzetscultuur, bovennationale Arabische cultuur en moderne westerse invloeden.

Hoog-Arabisch is de basistaal, ook voor de Palestijnen. Daardoor kunnen Arabische zenders gevolgd worden en kan de populaire Arabische cultuur doordringen. Bijvoorbeeld de liederencultuur: de legendarische Egyptische zangeres Um Kalsoum – vóór het TV-tijdperk – en vanaf de jaren ’60 de Libanese zangeres Fairouz. De islam als gemeenschappelijke godsdienst geeft een sterke culturele binding in de Arabische wereld en is de bron van veel gemeenschappelijke verhalen ook al zijn er twee hoofdrichtingen in de islam.4Zie voor identiteit, Arabisch nationalisme, pan-Arabisme en politieke islam, https://al-bab.com/special-topics/who-are-arabs (bezocht 15/04/2020) Palestijnen zijn in overgrote meerderheid soennieten.

Een gemeenschappelijke historische ervaring die voortleeft in de “grote verhalen” is bijvoorbeeld de episode van de Kruistochten. Later volgden het Ottomaanse Rijk en het Europese kolonialisme dat uitmondde in de joodse staat en de Amerikaanse imperiale politiek. In kunst en vormgeving spelen symbolen, kleuren (bijvoorbeeld groen voor de islam) en vormen (kalligrafie) een belangrijke rol. Dat is zichtbaar in de grote overeenkomsten tussen de Palestijnse vlag en vlaggen van omringende landen.

3 Zeventig jaar joodse staat: verdwijnen en behouden

De Palestijns-Arabische cultuur heeft standgehouden in een sterk ideologische (zionistische) omgeving die de Palestijnse identiteit negeert. Dat leidt tot de ontkenning van het bestaan van een Palestijnse natie en van de geschiedenis van dat Palestijnse volk in het gebied dat tot 1948 ‘Palestina’ heette. Een uiting daarvan is de recente Wet op de (joodse) Natiestaat die het Hebreeuws maakt tot de enige officiële taal in Israël, ten koste van het Arabisch. Andere voorbeelden zijn:

  • De ondermijning van het traditionele familieleven door de versplintering binnen de Westoever en de scheiding tussen Palestijnen daar en hun volksgenoten in Gaza, Israël zelf en het buitenland.
  • Het uitwissen van fysieke overblijfselen van Palestijnse bewoning gedurende vele eeuwen.
  • Het verwijderen uit het onderwijscurriculum van belangrijke episodes uit de Palestijnse geschiedenis.5Peld-Elhanan, Nurit. Palestine in Israeli School Books: Ideology and Propaganda in Education. 2012 uitg. I.B.Tauris
  • Het politiseren van archeologisch veldonderzoek en van de wetenschappelijke resultaten daarvan.
  • De judaïsering van Palestijns cultureel erfgoed, ook op het niveau van de volkscultuur: muziek, boeken, kunst en culinaire- en kledingtradities.6Stealing Palestine: A study of historical and cultural theft. Roger Sheety. Middle East Eye, 15 juli 2014

 

Het bewuste behoud van de Palestijnse cultuur en identiteit kan vele vormen aannemen, zoals:

  • Het bestuderen en beschrijven van de geschiedenis van Palestina en zijn bewoners. De wetenschappelijke literatuur over de geschiedenis van Palestina is vooral in de jaren ’70 van de vorige eeuw op gang gekomen en is inmiddels vrij uitgebreid. Het onderzoek en de publicaties richten zich vooral op de periode vanaf de komst van de grote stroom van joodse immigranten, dat wil zeggen vanaf de Eerste Wereldoorlog. Opvallend is de grote rol die de Palestijnse diaspora in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten hierbij speelt.
  • Het beschermen van religieuze plaatsen en symbolen, zoals het Al-Aqsa complex (‘Tempelberg’), moskeeën en begraafplaatsen. Hierbij speelt ook een rol de grote betekenis die het Al-Aqsa complex heeft voor de Arabische wereld en zelfs voor de wereldgemeenschap van moslims.
  • Archeologisch onderzoek levert wetenschappelijk tastbaar bewijs van de band tussen de verdrukte Palestijnse bevolking en het land. De archeologie van Palestina wordt gehandicapt door het ontbreken van een eigen archeologische traditie vóór de Tweede wereldoorlog en door het op ideologische gronden frustreren van dit onderzoek door de Israëlische autoriteiten.
  • Het bewaren en exposeren van cultureel erfgoed. Ook hier zorgen Israëlische autoriteiten zeker in de bezette gebieden, voor veel problemen. Ook is een groot deel van dat erfgoed verloren gegaan tijdens de oorlog van 1948.

Gaza

De langdurige afsluiting van de Gazastrook en de ‘Verelendung’ als gevolg daarvan is volgens sommigen op den duur negatief voor de binding met een Palestijnse identiteit: “Gaza itself is a desolate and ruined territory of densely populated refugee camps. It does not feel like a homeland. Palestinians now have only their memory and various symbols to support their national identity, and this is worrying. Time dilutes memories.7For Gaza’s youth, Palestinian national identity is under siege. Salsabeel H. Hamdan. https://www.972mag.com/gaza-youth-palestinian-identity/ 28/11/2019

4 Na 1948: catastrofe en vernieuwing

Cultuurvormen – tradities, gemeenschapsleven, schrijven, lezen, verhalen vertellen, zang, dans, etc. – komen in gevaar als gemeenschappen van hun grond verjaagd worden en gefragmentariseerd raken. Veel van de traditionele Palestijnse cultuur van vóór de oorlog van 1948 is verloren gegaan, door die oorlog zelf en door de systematische judaïsering sindsdien. Voor een deel van wat verloren is gegaan kan men bij vele bronnen terecht. Een paar daarvan:

 

Edward Saïd, de Palestijnse Amerikaan die oorspronkelijk uit Jeruzalem kwam schetst in After the last sky de uitgangssituatie voor Palestijnse schrijvers, dichters en kunstenaars na 1948 als volgt8Recreating Palestine in Literature. A Nation Crafted From Words’. Fakhri Saleh, Qantara.de 2013 https://en.qantara.de/content/recreating-palestine-in-literature-a-nation-crafted-from-words: ‘(…) barred from travel from one place to another, more of our land is taken, our lives are interfered with arbitrarily, our voices are prevented from reaching each other, our identity is confined to frightened little islands in an inhospitable environment.” Na de catastrofe (voor Palestijnen: de ‘Nakba’) van de vlucht en verjaging uit Palestina in 1948, is een aantal schrijvers en dichters tot internationale roem gekomen. De bekendste zijn, met titels van enkele vertaalde werken:

Mahmoud Darwish (1941-2008) Darwish is vooral bekend als dichter, maar In the Presence of Absence vertelt een ouder wordende auteur aan een jonge Palestijn (hijzelf) het verhaal van het leven dat hem te wachten staat.

Ghassan Kanafani (1936-1972) Kanafani was een van degenen die ook politiek een belangrijke rol speelde, wat hij in 1972 in Beiroet met de dood moest bekopen. Palestine’s Children: Returning to Haifa and Other Stories volgt een echtpaar dat terugkeert naar het huis waaruit zij in 1948 vluchtten en waar zij een bizarre ontdekking doen.

Ibrahim Jabra (1920-1994) schreef de romans Hunters in a Narrow Street (1960), The Ship (1969), and The Search for Walid Massoud (1978) over het verwarrende bestaan van de Palestijn in diaspora gemeenschappen.

Emile Habiby (1921-1996). Saleh (zie hieronder): “Zijn verhalend meesterwerk Said the Pessoptimist (1974) gaat over het leven van Palestijnen onder Israëlisch bewind in historisch Palestina (…) het gevoel van er niet bij horen, een dubbelagent te zijn: een Palestijn en geen Palestijn (…)”. Habiby was belangrijk in het proces van het combineren van Westerse en traditionele Arabische literaire vormen.

Fakhri Saleh, Jordaanse Palestijn is een literatuurcriticus die heeft onderzocht welk effect het verlies van het eigen land heeft op de Palestijnse literatuur. Een citaat9Recreating Palestine in Literature. A Nation Crafted From Words’. Fakhri Saleh, Qantara.de 2013 https://en.qantara.de/content/recreating-palestine-in-literature-a-nation-crafted-from-words:
Palestine was a rich site of production of highly stylized forms of poetry, drama and even novels, but the Palestinian literary life came to an end with the advent of the Palestinian Nakba and the founding of Israel in 1948; very few printed books and manuscripts were rescued and the historian had to reconstruct the rich literary scene that existed for decades in the nineteenth and twentieth centuries (…) literature produced by Palestinians after 1948 was mainly a literature of Exile. Palestine is recreated through literature; in poetry, short stories and novels written by different generations during the second half of the twentieth century. (…) it is a fact that without literature, which revived Palestine from its remoteness, the Palestinian cause was doomed to be annihilated. The reference to exile as a restraint and annihilation of identity is a recurring motif in Palestinian literature.

5 Politieke dimensie van cultuur

In de politieke-ideologische strijd rond het al dan niet bestaan van een Palestijns volk en dus een Palestijnse identiteit en een Palestijnse cultuur, zijn de Israëlische Palestijnen (degenen die een Israëlisch paspoort hebben) altijd een ‘probleem’ gebleven. Zij zijn geen joden maar wel inwoners van de joodse staat. De Palestijnse vluchtelingen buiten Israël zijn voor de joodse staat eenvoudig niet relevant. De Palestijnen in de bezette gebieden vormen door hun aanwezigheid een probleem, maar hebben in de Israëlische visie geen relatie met de joodse staat. Het probleem, qua cultuur en identiteit met de 1,9 miljoen Palestijnen in Israël zelf verwoordt de politicus Lieberman kernachtig: “No loyalty, no citizenship”. Bedoeld is, loyaliteit aan Israël als joodse staat. Recent (2019/2020) hebben politici uit de Israëlische mainstream, inclusief Netanyahu expliciet gesteld, “that Palestinian citizens are necessarily disloyal to a Jewish state because they hold on to their Palestinian identity”.10 ‘Trump’s “Peace” Plan Threatens to Revoke Citizenship of Palestinian Arab Israelis.’ Jonathan Cook, Washington Report on Middle East Affairs, May 2020, pp. 28-30. https://www.wrmea.org/israel/palestine/trumps-peace-plan-threatens-to-revoke-citizenship-of-palestinian-arab-israelis.html Het ‘Trump-plan’ zegt over de Israëlische Palestijnen die mogelijk ‘uitgeruild’ worden tegen nederzettingen dat zij, “largely self-identify as Palestinian.11Ibid. Het betreft de ca. 300.000 Israëlische Palestijnen in het gebied ‘the Triangle’ Deze ontwikkeling plaatst het vraagstuk van identiteit centraal.

Vanuit de zionistische beweging is al in het begin van de 20e eeuw de vraag opgeworpen “of er Palestijnen bestaan”. In Israël gebruikt men voor hen nog altijd de term “Arabs”. Lange tijd hield een deel van de beweging vol dat het land Palestina leeg was, wellicht met uitzondering van rondtrekkende nomaden. Toen het bestaan van “Palestijnse Arabieren” alsmede het feit dat hun aantal meer dan marginaal was niet meer viel te ontkennen veranderde de interpretatie van de werkelijkheid. De uitspraak “there is no such thing as Palestinians” van Golda Meir kreeg een culturele invulling. Er zou geen Palestijns volk bestaan, met een Palestijnse cultuur. Deze invulling had de volgende politieke consequenties:

  1. Er was alleen een Arabische natie ofwel een “Arabisch volk” dat voldoende land had, in elk geval niet (zoals de Joden in de visie van de hoofdstroom van het zionisme) afhankelijk was van het kleine stuk grond aan de Middellandse Zee.
  2. Voor de beleving van het recht op zelfbeschikking door deze Palestijnse “Arabs” was het land dat inmiddels ‘Israël’ heette dus niet of nauwelijks relevant. Als er slechts een ‘Arabische natie’ is dan kan dat recht zonder bezwaar in dat enorme gebied dat de Arabische natie ter beschikking staat worden uitgeoefend.
  3. Voor de vluchtelingen van 1947 – 1949 en daarna, zijn de overige Arabieren (dus) in de eerste plaats verantwoordelijk. Zij dienen hun “land- of volksgenoten” bijvoorbeeld staatsburgerschap te geven. Integratie zal cultureel geen probleem (kunnen) zijn in deze visie. Uit deze redenering is onder meer voortgevloeid een onderdrukking van Palestijnse culturele uitingen. Het gevolg hiervan is dat cultuur en identiteit nauw verbonden zijn met de politieke strijd in Israël/Palestina rond het ‘joodse karakter’ van de staat.

6 Volkscultuur

Hieronder verschillende elementen van de Palestijnse volkscultuur met daarbij enkele zoeksuggesties.12Veel informatie ook op: https://en.wikipedia.org/wiki/Culture_of_Palestine

6.1 Keuken

De Palestijnse kooktraditie maakt deel uit van de Arabische. Daarin wordt onderscheid gemaakt naar de traditie van de Maghreb (Noord-Afrika), de Levant (nabije Midden-Oosten) en het gebied rond de Perzische Golf. De Palestijnse keuken hoort bij die van de Levant.
https://al-bab.com/special-topics/food-and-recipes
https://www.welcometopalestine.com/food/
https://www.whats4eats.com/middle-east/palestine-cuisine

6.2 Sociale gebruiken en tradities

https://imeu.org/article/social-customs-and-traditions. Goede inleiding en overzicht (26 juni 2006).

7 Cultuur in brede zin

7.1 Familiecultuur

Familiecultuur is van groot belang als basis voor de vorming van eigen identiteit, de samenhang daarvan met de groepsidentiteit en de weerbaarheid tegen gevaren die voortkomen uit de politieke omgeving. Onder externe druk zijn de familie en de lokale gemeenschap de laatste bastions. Voor de Palestijnse familiecultuur is het proefschrift van Spellings (2014) interessant.13Spellings, Carolyn Reagh, “The Role of Family in Wellbeing and Quality of Life among Palestinian Adults.” PhD diss., University of Tennessee, 2014. https://trace.tennessee.edu/utk_graddiss/2730 Zie voor enkele andere bronnen het literatuuroverzicht.

7.2 Vrouwen

In de studie van Spellings komen (ook) vrouwen aan het woord die het effect van geweld en onderdrukking op hun leven in de familie illustreren: “Most of our husbands are either martyrs, jailed, in Diaspora or do not have jobs. I believe that 75% of our families are built on women. (…) I stay away from my children, my husband, and my family for ten hours a day, only so I can provide a little amount that would let me have a good life. That is why I think the Israeli checkpoints (in de Westoever) affect our life to the extreme. (…) They (de familie, soms, JS) do not support the idea of (a higher) education because they think that a girl, once got educated and took her freedom, will have aspiration…she will have more demands…The problem is that the society in the Gaza Strip is patriarchal. L. (een vrouw) who lives in Gaza and because she lives in Gaza, she faces all kinds of concerns and restrictions like any young woman who lives in Gaza and who studies… She lives in a closed society.

Een interessant project is ook ‘50 stories of palestinian life under occupation’ van de United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA). Breed opgezet is ‘The situation of Palestinian children in The Occupied Palestinian Territory, Jordan, Syria and Lebanon’ (Unicef, 2010). Over de strijd voor vrouwenrechten tegen de achtergrond van bezetting en patriarchale structuren gaat dit artikel (maart 2020) van de Palestijnse journaliste Najla M. Shahwan. Een artikel over de opvallende toename van het aantal Palestijnse vrouwen in politieke posities met veel links naar andere bronnen, hier op de site +972Magazine. Ramona Wadi behandelt in ‘Palestinian Women, Oral History, and the Preservation of Memory’ (maart 2020) vrouwen in hun rol,“as storytellers, Palestinian women are defining Palestinian identity and contributing to memory and resistance.”

Na de totstandkoming van de Oslo-Akkoorden (1993) en de oprichting van de Palestijnse Autoriteit is de politiek-maatschappelijke positie van vrouwen op de Westoever verzwakt. De toetreding tot het internationale diplomatieke circuit leidde tot een centralisatie van de macht binnen de volksbeweging die de PLO aanvankelijk was. Zie Jen Marlowe & Fadi Abu Shammalah in The Nation (12/06/2028).

7.3 Media, amusement

Voor een overzicht van Palestijnse zenders in bezet gebied, zie: http://www.abyznewslinks.com/pales.htm. De Palestijnse media in de Westoever zijn niet vernieuwend en weinig professioneel, wat grotendeels is te wijten aan de invloed van de Palestijnse Autoriteit (PA) en via de PA van Israël, Ook het optreden van het Israëlische leger tegen journalisten bemoeilijkt hun werk. Het probleem in de Gazastrook is dat partijstrijd – Hamas, Fatah en Islamitische Jihad – zich ook uitstrekt tot de media. Voor de jeugdcultuur zijn de sociale media daarom van extra groot belang. Zie voor een fundamenteel artikel hierover Lina Edward Khamis.14The Journal of Development Communication (p 30-46, 2016): ‘Social media and Palestinian youth culture: the impact of new information and media technologies on cultural and political development in Palestine’.

De Palestijnse media in Israël hebben na de oorlog van 1948 lange tijd een geringe rol gespeeld. Kranten en bladen waren gedwongen te stoppen, wat ook leidde tot een ineenstorting van het culturele aanbod langs die weg. Een belangrijke Israëlisch-Palestijns nieuwsblad is het Arabischtalige dagblad Al-Ittihad. Palestijnse journalisten hebben wel enige stem via de krant in het Hebreeuws en Engels verschijnende Haaretz.

7.4 Sport

Voetbal is zeer populair. De Palestine Football Federation werd in 1962 opgericht. De Palestijnse voetbalcompetitie op de Westelijke Jordaanoever wordt zeer gehinderd door de versplintering van het gebied en onzekerheid bij de controleposten. Regelmatig worden wedstrijden afgelast omdat het bezoekende team te laat komt opdagen. Het Palestijns Olympisch Comité is lid van het IOC sinds 1934. Enkele sporters hebben meegedaan aan de Spelen.
https://www.footballpalestine.com/: een website geheel gewijd aan voetbal en Palestina.
https://en.wikipedia.org/wiki/Football_in_the_State_of_Palestine: (28/04/2020) “Football is the most popular sport in Palestine. Women’s football is popular also in Palestine.”

7.5 Kleding

Enkele informatieve artikelen:
https://en.wikipedia.org/wiki/Palestinian_costumes
https://www.arabamerica.com/the-traditional-clothing-of-palestine/

7.6 Jeugdcultuur

Jeugdcultuur heeft in potentie veel mogelijkheden: “Encourage greater social cohesion by increasing links between young people in hard-to-reach or spatially vulnerable areas, including East Jerusalem, Gaza, Area C communities, Seam Zones, and Hebron H2, to build a unified national identity, particularly through digital-social platforms. (…) Encourage cultural interventions to promote Palestinian culture, art, music, and identity led by young people for young people.15Youth in Palestine: Policy and Program Recommendations, UNFPA en Ministerie van Buitenlandse Zaken Noorwegen, oktober 2017, blz. 20.

De vrij bekende Jeruzalems-Palestijnse musicus Bashar Murad geeft aan met welke mogelijkheden en problemen hij wordt geconfronteerd op weg naar grotere bekendheid:
Like other musicians, Murad’s career has reached new heights with the regional launch of streaming platform Spotify, enabling him to overcome restrictions that limit the movement of Palestinians. The young singer also notes that he is open to performing in front of Israeli audiences provided he is not expected to push any agendas. So far, his concerts have mainly been at Palestinian festivals throughout the West Bank although, in a recent development, Murad will for the first time have the opportunity to perform abroad when he travels to Canada in May”. (2019).

7.7 Arabische muziek

Een van de kunstvormen waarin Palestijnse en Arabische cultuur sterk in elkaar overlopen is muziek. Hoewel de laatste decennia de invloed van de westerse muziek groter is geworden, zijn ook die moderne vormen diepgaand beïnvloed door de muzikale traditie. ‘While music from this era, known as the “Golden Age” of Arabic music, is no longer topping the charts obviously, it is still very much loved, relevant, and extremely popular even today. I mean, it is literally everywhere in Arabic culture.’ Dit citaat uit een bespreking door Naim Mousa van Inside Arabic Music van Johnny Farraj en Sami Abu Shumays heeft betrekking op de ‘Gouden Tijd’ van de (recente) Arabische muziek. Het zijn de jaren ’50, ’60 en ’70 van de vorige eeuw, met sterren als Farid al-Atrash, Abdel Halim Hafez, Umm Kulthum, Sabah Fakhri, Fahd Ballan.

8 Hedendaagse Palestijnse cultuur

8.1 Film

De Palestijnse film is relatief laat tot bloei gekomen, maar inmiddels behoren enige hedendaagse Palestijnse regisseurs tot de internationaal erkende filmtop:
Hany Abu-Assad, https://iffr.com/en/2017/films/a-boy-a-wall-and-a-donkey
Elia Suleiman, https://iffr.com/en/2017/films/introduction-to-the-end-of-an-argument
Annemarie Jacir, https://iffr.com/en/persons/annemarie-jacir


Op het moment van plaatsen van dit artikel (april 2020) is een nieuwe website in voorbereiding waarin de Palestijnse film centraal staat. In samenwerking met de makers van deze site ‘Cinema Palestine’, zal het Kenniscentrum een achtergrondartikel plaatsen over de culturele wortels van de Palestijnse film-’industrie’ en de politieke context waarin die is ontstaan en gegroeid. Ook zullen andere artikelen in het Kenniscentrum waar dat zinvol is, gekoppeld worden aan films op Cinema Palestine.


De relatie van de Palestijnse film met de geschiedenis van dit volk in de afgelopen zeventig jaar verwoordt Nat Muller als volgt:
In this context, the collective and individual memories of Palestinians, as well as their historical narrative and presence, remain underrepresented. There is a loss of historical and visual representation here due to the fact that the Palestinian experience is, to a degree, outside of history and thus vulnerable to omissions and amnesia. It is no surprise then that the first forays of Palestinian cinema in the late 1960s and 1970s, by amongst others the Palestine Liberation Organisation’s Palestine Film Unit founded in 1968, were ones to reclaim their own image. Reem Shilleh’s montage of militant film of that period, Perpetual Recurrences, poignantly shows how the struggle for a homeland and self-determination is also very much a struggle for visibility.
En over fictie versus documentatie:
French film director Jean-Luc Godard once famously claimed that “the Jews became the stuff of fiction, the Palestinians, of documentary” . There is indeed in Palestinian filmmaking an emphasis on witnessing and chronicling events, also within narrative and experimental fiction. The cultural trauma of the nakba, dispersal and the ongoing loss of Palestinian land are scripted covertly or overtly in Palestinian film. In particular, the disruption of daily life and the curtailment of physical and other mobility through a system of checkpoints, permits, evictions and restrictions (…).”

De filmsector in de bezette gebieden heeft vanzelfsprekend met grotere problemen te maken. Maar:
Cinema in the Palestinian Territories has had a difficult history. Until recently lack of resources and political problems have beleaguered Palestinian cinema, culminating in the infamous disappearance of the PLO’s Film Foundation archives in 1982. However, recent decades have seen the film industry blossom in Palestine, producing works that tackle subjects as far reaching as war, rap, identity and love. We look at ten Palestinian films that you must see.

Websites:
https://www.palfest.org/: literatuur en film.
https://en.wikipedia.org/wiki/Cinema_of_Palestine: info.
http://doc.flp.ps/: jaarlijks filmfestival van Filmlab Palestine, ‘Palestine Cinema Days’; hierdoor is de belangstelling voor cinema ook in de bezette gebieden en Israël opgeleefd.
Meer informatie over festivals bij o.a. http://www.palestinefilm.org/

8.2 Literatuur, muziek en theater

Enkele voorbeelden, die tevens de vergaande vermenging illustreren van Palestijnse en Westerse cultuur.

 

Na 1948 kreeg het Palestijnse theater dat ook in de Engelse tijd al problemen had ondervonden, het moeilijk door zijn vaak gekozen thema: de behandeling van de Palestijnse bevolking na het uitroepen van de staat Israël. Toneelschrijvers werden gevangen gezet of vluchtten naar Jordanië. Het Palestinian National Theatre (Théâtre national palestinien/el-Hakawati Theater) opgericht in 1984 zegt daarover: “Despite the suffering of the Palestinian National Theatre and other Palestinian institutions in Jerusalem, due to offensive practices of the occupation and of being closed and harassed frequently; the inherent mass cohesion between the National Theatre and the audience in all the Palestinian territories and strong will has always been stronger than that done by the occupation policies.

8.3 Beeldende kunst

8.4 Dans

8.5 Gazastrook

Een specifiek probleem is de dreigende culturele afkoppeling van de Gazastrook. Het sterker wordende islamisme in de Strook en de extreme slechte leefomstandigheden belemmeren geleidelijk steeds meer de culturele ontwikkeling in dit door Israël afgesloten gebied.16https://www.wrmea.org/2019-june-july/the-suppression-of-musical-culture-in-gaza.html
Er zijn nog wel culturele banden met Westoever; ook in de Gazastrook zijn voorstellingen van de Palestine Cinema Days.


Literatuur:

  1. Tamari, Salim. Mountain against the Sea: Essays on Palestinian Society and Culture. University of California Press. (2008)
  2. Farsoun, Samih K. Culture and Customs of The Palestinians. Greenwood Press. (2004)
  3. Albert Hourani. A History of the Arab Peoples. (1991)
  4. Eugene Rogan. The Arabs: A history. Basic Books, NY. (2009)
  5. Amin Maalouf. The Crusades Through Arab Eyes. Al Saqi Books, Londen. (1989)
  6. Claudia Roden. The New Book of Middle Eastern Food. Alfred Knopf, NY. (2000)
  7. Hilal, J. Assessing the Impact of Migration on Palestinian Society in the West
    Bank and Gaza. European University Institute: Robert Schuman Centre for Advanced
    Studies; Research Report 2007/2.
  8. Palestinian Identity and Cultural Heritage. Nazmi Al-Ju’beh. In: Temps et espaces en Palestine. Flux et résistances identitaires, p. 205-231 (artikel in Engels: https://books.openedition.org/ifpo/465)
  9. Rashid Khalidi. Palestinian Identity: The Construction of Modern National Consciousness. Columbia University Press. (1997)
  10. Kimmerling, Baruch en Joel S. Migdal. The Palestinian people. A history; Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts. (2003)
  11. Pappe, Ilan. A history of modern Palestine. Cambridge University Press. (2006, 2e druk)

Sites en zoektermen:

  1. https://al-bab.com/books-about-middle-east
  2. https://al-bab.com/liiterature-section/recommended-reading
  3. https://al-bab.com/country/palestine

Citaat

“We have a country made of words”. Uit een gedicht van Mahmud Darwish.